Δευτέρα 2 Μαρτίου 2026

Αξιολόγηση: Ο μύθος της βελτίωσης και η πραγματικότητα της πειθάρχησης

Πολλά έχουν ειπωθεί και άλλα τόσα έχουν γραφτεί στα τελευταία έξι χρόνια που επιχειρείται από την κυβέρνηση να εφαρμοστεί η περίφημη «αξιολόγηση» τόσο των σχολικών μονάδων όσο και των εκπαιδευτικών. Φυσικά δεν λείπει και η προσπάθεια εφαρμογής της αξιολόγησης και στον υπόλοιπο δημόσιο τομέα ως το φάρμακο «διά πάσαν νόσον και πάσαν μαλακίαν».

Πάντα σύμφωνα με τις επιταγές του ΟΟΣΑ, της ΕΕ, της Παγκόσμιας Τράπεζας, του ΣΕΒ και άλλων «ευαγών» οργανισμών.

Η αυτοαξιολόγηση της σχολικής μονάδας επιχειρείται να εφαρμοστεί κάτω από τη βαριά σκιά που δημιουργεί η χαμηλότερη δαπάνη του κρατικού προϋπολογισμού της χώρας μας σε σχέση με όλες της χώρες του ΟΟΣΑ και η προτελευταία σε σχέση με  όλες της χώρες της ΕΕ.

Έτσι, μέσω της αυτοαξιολόγησης προωθείται η «αυτονομία» της σχολικής μονάδας που σημαίνει: μειώστε το λειτουργικό κόστος και «βγάλτε μόνοι σας το ψωμί σας», ζητώντας οικονομική βοήθεια από δωρητές και χορηγούς που καραδοκούν στη γωνία για να εξασφαλίσουν οι ίδιοι τις αντίστοιχες φοροαπαλλαγές που έτσι κι αλλιώς είναι πολλές για τους ίδιους.

Αλήθεια, πόσο «αυτόνομη» γίνεται έτσι μια σχολική μονάδα;

Η τυπική μαθησιακή και εκπαιδευτική διαδικασία όλο και συρρικνώνεται δίνοντας τη θέση της σε ποικίλες «δράσεις» και «προγράμματα» χωρίς κανένα ουσιαστικό όφελος για τους μαθητές, με τις οποίες γεμίζουν τις σχετικές ηλεκτρονικές πλατφόρμες του Υπουργείου, συνοδευόμενες από πληθώρα φωτογραφικού υλικού που αποδεικνύει την πραγματοποίησή τους.

Εκατομμύρια ξοδεύονται από σχετικά προγράμματα ΕΣΠΑ για επιμορφώσεις και υλοποιήσεις των διαφόρων δράσεων και προγραμμάτων που σκοπό έχουν να βοηθήσουν στο διαχωρισμό καλών και κακών σχολείων.

Σιγά - σιγά, το τελευταίο που θα καλούνται να κάνουν οι εκπαιδευτικοί είναι…μάθημα.

Οι λειτουργικές δαπάνες των σχολείων όλο και λιγότερο καλύπτονται από τις δημόσιες δαπάνες φτάνοντας στο σημείο οι λιγοστοί εργαζόμενοι στην καθαριότητα των σχολείων και οι χειρότερα αμειβόμενοι δημόσιοι υπάλληλοι που είναι οι εκπαιδευτικοί, να πληρώνουν από την τσέπη τους τα καθαριστικά και τη γραφική ύλη για να λειτουργήσουν τα σχολεία.

Ο ανταγωνισμός μεταξύ των εκπαιδευτικών εντείνεται ενώ η εργασιακή και ψυχική εξουθένωσή τους έχει χτυπήσει «κόκκινο» καθώς οι χαμηλές αμοιβές τους κάνουν «το βίο, αβίωτο».

Και κοντά σ΄αυτό έχουμε την δημιουργία ενός σχολικού εργασιακού περιβάλλοντος αυταρχικό, αυστηρό και τιμωρητικό.

Οι πρακτικές αυτές διαβρώνουν τη συλλογική λειτουργία των σχολείων και καλλιεργούν κλίμα φόβου και διχασμού μέσα στη σχολική κοινότητα, με αποκλεισμούς και στοχοποιήσεις που τελικά στρέφονται ενάντια στους μαθητές και στη μορφωτική διαδικασία.

Η αντίσταση των εκπαιδευτικών μέσω της συμμετοχής τους σε νόμιμα προκηρυγμένη απεργία-αποχή, διώκεται με κλήσεις σε πειθαρχικά, καταργώντας έτσι στην ουσία, το απεργιακό τους δικαίωμα, ένα δικαίωμα που –ακόμα- προστατεύεται από το Σύνταγμα.

Κάθε διαφορετική φωνή, κάθε φωνή αντίδρασης και αντίστασης, κάθε φωνή υπεράσπισης της ελευθερίας του λόγου και της ακαδημαϊκής ελευθερίας καθώς και του καθολικού δημόσιου και δωρεάν σχολείου χτυπιέται και βαφτίζεται «παράνομο».

Πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί περίπτωση στο 7ο  δημοτικό σχολείο της πόλης μας, όπου εκπαιδευτικός καλείται σε διαδικασία απολογίας επειδή υλοποίησε συλλογική απόφαση του συνδικαλιστικού οργάνου για την αξιολόγηση.

Η στοχοποίηση αυτή δεν αφορά μόνο ένα πρόσωπο· αφορά το ίδιο το δικαίωμα των εκπαιδευτικών να δρουν συλλογικά και να συμμετέχουν σε απεργιακές αποφάσεις.

Ως «άρνηση»  βαφτίζεται και το βασικό δικαίωμα των εκπαιδευτικών να ακολουθούν και να υλοποιούν τις αποφάσεις των σωματίων και των ομοσπονδιών τους ενάντια στην αξιολόγηση όπως περιγράφεται στο Εργατικό Δίκαιο.

Ενώ, το επιχείρημα ότι η «αυτοαξιολόγηση» βοηθάει στην αναβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης, κάθε άλλο παρά είναι αληθές.

Με τμήματα που μπορούν νόμιμα να έχουν μέχρι 30 μαθητές, με τα κενά σε εκπαιδευτικούς να είναι δεκάδες χιλιάδες με την έναρξη κάθε σχολικού έτους, πολλά από τα οποία δεν καλύπτονται ποτέ, με εκπαιδευτικούς που εργάζονται κάτω από το φόβο μιας επικείμενης ΕΔΕ, μετά από καταγγελία του οποιουδήποτε, τα δημόσια σχολεία στραγγαλίζονται για να ανθίσουν στη θέση τους διάφορα, Πρότυπα, Πειραματικά, Αθλητικά, Ωνάσεια και δεν ξέρει κανείς τι άλλο στο άμεσο μέλλον.

Με την «ατομική αξιολόγηση», να περιμένει την εφαρμογή της στους νεοδιόριστους κυρίως εκπαιδευτικούς οι οποίοι προσλήφθηκαν στο Δημόσιο Σχολείο με ένα σκασμό «προσόντα», όπως απαιτεί το περίφημο «προσοντολόγιο».

Η απειλή πως δεν θα διοριστούν αν δεν αξιολογηθούν αποτελεί θηλιά στο λαιμό των νεοδιόριστων εκπαιδευτικών.

«Μα γιατί φοβάστε την αξιολόγηση;», θα αναρωτηθεί κάποιος καλοπροαίρετος μα και κάποιος κακοπροαίρετος. «Δεν θέλετε να γίνεται καλύτεροι και να φύγουν από τα σχολεία οι ανεπαρκείς;»

Ας δούμε το τυπικό κομμάτι της υπόθεσης.

Με στοιχεία του Υπουργείου, από τους 22.000 εκπαιδευτικούς που αξιολογήθηκαν μόλις 6 κρίθηκαν ως μη ικανοποιητικοί. Άρα το επίπεδο των εκπαιδευτικών στη χώρα μας κρίνεται υψηλότατο!

Ας πάμε τώρα και στο ουσιαστικό.

Αλήθεια τώρα, πιστεύει κανείς πως με ένα ή δύο δίωρα προγραμματισμένου και προετοιμασμένου «μαθήματος», μπορεί κάποιος «επιθεωρητής» να βγάλει συμπέρασμα για το «έργο» και την «αξία» του εκπαιδευτικού;

Η αλήθεια βρίσκεται αλλού. Δεν υπάρχει καλή και κακή αξιολόγηση.

Η αξιολόγηση είναι μία και ως στόχο έχει την κατηγοριοποίηση των σχολείων και την άκριτη πειθάρχηση και χειραγώγηση των εκπαιδευτικών στην εκάστοτε κυβερνητική πολιτική που στόχο έχει τη διάλυση της δημόσιας δωρεάν εκπαίδευσης προς όφελος των ιδιωτών και της «αγοράς».

Αρκεί να θυμηθούμε το πρόσφατο παράδειγμα της Παρασκευής Τυχεροπούλου, υπαλλήλου του ΟΠΕΚΕΠΕ η οποία ήταν η πρώτη που ανακάλυψε το τεράστιο σκάνδαλο που αποκάλυψε την διαπλοκή της κυβέρνησης με τους διάφορους Φραπέδες. Αντί να την επιβραβεύσουν στα πλαίσια της «αξιολόγησης» στο δημόσιο, την τιμώρησαν υποβιβάζοντάς την σε μια θέση στο Πρωτόκολο.

Αυτή είναι η αξιολόγηση.

Όποιος γονιός θέλει πράγματι το καλύτερο για τα παιδιά του και τα σχολεία θα πρέπει να βαδίσει το δρόμο που οδηγεί ενάντια σε κάθε είδους αξιολόγηση, μαζί με τους εκπαιδευτικούς που 6 χρόνια τώρα αντιστέκονται και ανάγκασαν τον ίδιο τον Πρωθυπουργό να παραδεχτεί πως η αξιολόγηση στην εκπαίδευση, δεν προχωράει.

Ο αυταρχισμός και η ποινικοποίηση της συνδικαλιστικής δράσης, όπως και πρόσφατες περιπτώσεις σε σχολεία της Νέας Ιωνίας, δεν θα περάσουν.

Θα στεκόμαστε πάντα στο πλευρό των αγωνιζόμενων εκπαιδευτικών και γονιών, που υπερασπίζονται το δημόσιο σχολείο κόντρα στις δήθεν αξιολογήσεις και το αυταρχικό κλίμα που θέλει να επιβάλλει η κυβέρνηση,  και παλεύουν για μια παιδεία ελευθερίας, ισότητας και μόρφωσης για όλα τα παιδιά.